|
ARCHIWUM 08.07.2007 "Ka sie podziały starodáwne casy”
Kiermasz w Muzeum oraz „Sztuka sakralna Orawy i całej Małopolski w hafcie ludowym” – wystawa ze zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie. Spotkanie twórców ludowych: rzeźbiarzy, garncarzy, malarzy, bednarzy, hafciarek, koszykarzy i in. w celu porównania wykonywanego rękodzieła z oryginalnymi wyrobami zachowanymi w Muzeum z przełomu XIX/XX i XX wieku oraz promowania własnej działalności. Haft to ozdabianie tkaniny nicią wprowadzoną przy pomocy igły na przygotowane tło lub włóknem metalowym srebrnym albo złotym. Haft znany był już w starożytności. Najwcześniej zaistniał w środowisku klasztornym i na dworach władców. W XV wieku nastąpił bujny jego rozwój. W XVII i XVIII wieku z haftu słynęła Francja. Haft francuski rozprzestrzenił się na całą Europę. Także w Polsce głównie w XIX wieku hafciarstwo było modnym zajęciem kobiet. Haft stał się powszechnie stosowanym elementem dekoracyjnym stroju ludowego. W środowisku Chłopskim przypisywano mu magiczne i ochronne znaczenie. Motywy haftu oznaczały symbole płodności, miłości, szczęścia. Sposób wykonania haftu zależał od materiału oraz od tradycji. Haftowano tkaninę ściegiem liczonym uzależnionym od nitek wątku i osnowy, pełnym, łańcuszkowym, krzyżowym, supełkowym, jodełkowym. Do haftowania używano tkanin własnego wyrobu. Na Orawie taką tkaniną był materiał pozyskiwany z nici lnianych- płótno, wełny owczej- sukno oraz skóry. Haftowano na obrzeżach, wzdłuż szwów lub też haft umieszczano na całej powierzchni tkaniny w celu jej upiększenia. Dominowała różnorodność stylów i bogata ornamentyka. Źródłem pomysłu była przyroda, otoczenie, kwiaty z łąk czy też z własnego ogródka. Najczęściej na tkaninach spotykało się czerwone róże haftowane w formie pełnych kwiatów, które przypominały piwonie lub miały kształt rozety. Pięknymi motywami były także lilie złotogłów, tulipany, gałązki drzew liściastych, choinki, kłosy zbóż, maki. Poza motywami roślinnymi spotykało się też motywy zwierzęce oraz figuralne. Bogata ornamentyka, wiele barw świadczyło o zmyśle artystycznym i estetycznym hafciarek. Haftowane tkaniny obok obrazów świętych upiększały izby chłopskie oraz zasilały domowy budżet. Dobrze przechowywane stały się wzorem dla przyszłych pokoleń i są piękną historii. Cechą charakterystyczną dla haftu orawskiego jest przywiązanie do tradycji i stosowanie tradycyjnych technik. Opr. Z. Warciak
|
