18 28 527 09

biuro@orawa.eu

Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background
Slide background

WYSTAWY STAŁE

Muzeum - Orawski Park Etnograficzny powstał w oparciu o sołtysi dwór Moniaków, który już w 1937 roku został darowany Skarbowi Państwa z intencją utworzenia w nim muzeum prezentującego kulturę polskiej Orawy. Prace nad budową ekspozycji rozpoczęły się w latach 50-tych XX w., a za datę narodzin muzeum przyjmuje się 1955 r., wówczas otwarto dwór Moniaków dla zwiedzających, który po dziś dzień stanowi najważniejszy i najcenniejszy zabytek oraz serce skansenu. Obecnie na całość ekspozycji składają się 34 wystawy obrazujące życie różnych warstw społecznych na Orawie na przestrzeni XVII-XX w. oraz wiejskie zakłady przemysłowe: olejarnia, folusz, młynotartak, tartak i kuźnie.

Łącznie na ekspozycję stałą Muzeum - Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej składa się 60 obiektów (stan na koniec 2017 r.) oraz obiekty tzw. małej architektury, które wraz z otaczającą ją przyrodą stanowią dwudzielny układ przestrzenny. Powierzchnia muzeum zajmuje ok. 12 ha. Pierwsza, starsza część skupiona wokół zabudowań dworu posiada charakter parkowy, natomiast część nowsza nawiązuje swoim układem do spotykanego najczęściej na Orawie typu wsi, tzw. łańcuchówki rozproszonej.

 

Plan orientacyjny skansenu (kliknij, aby powiększyć):

plan skansenu

 

  1. LAMUS – XVIII-wieczny budynek z pięterkiem i galeryjką
  2. CZARNA KARCZMA – XVIII-wieczny budynek pochodzący z Podwilka. Obecnie: BILETY, PAMIĄTKI, MAŁA GASTRONOMIA
  3. CHAŁUPA ALOJZEGO DZIUBKA z Jabłonki – XIX-wieczny budynek z wyżką (spichlerzem na piętrze) z ekspozycją ukazującą orawską izbę weselną
  4. PASIEKA – zespół uli kłodowych, tzw. stojaków
  5. CHAŁUPA PAŚ-FILIPKA z Jabłonki – XVIII/XIX w., typowy przykład architektury orawskiej, właściwej zamożnym gospodarzom, podania ludowe głoszą, że został niegdyś przewieziony z Zubrzycy Górnej do Jabłonki jako wiano panny młodej. Wewnątrz ekspozycja dot. tkactwa
  6. DWÓR MONIAKÓW zachowany in situ wraz ze stajniami, owczarnią i chlewem i piwnicą to serce skansenu. Najstarsza część dworu pochodzi z XVII w., młodsza z XVIII. Rodzina Moniaków pełniła funkcje sołtysie od chwili lokacji wsi do połowy XIX w. W 1674 r. uzyskała tytuł szlachecki nadany aktem cesarskim
  7. OLEJARNIA – dwa pomieszczenia, z których jedno mieści stępy
    do tworzenia mączki lnianej, a w drugim znajduje się wybijac – prasa klinowo-taranowa do tłoczenia oleju
  8. CHAŁUPA DZIURCZAKA – k. XIX w., przeniesiona z Zubrzycy Dolnej, prezentuje nowszy typ budownictwa orawskiego
  9. CHAŁUPA OMYLAKA – 2. poł. XIX w., przeniesiona z Zubrzycy Dolnej, obecnie we wnętrzu ekspozycja dotycząca Piotra Borowego - "Apostoła Orawy"
  10. PLEBANIA – budynek z lat '30 XX w. przeniesiony z Podwilka. Obecnie budynek mieszczący BIURO SKANSENU
  11. ZAGRODA WONTORCZYKA w kształcie litery "L". Składają się na nią XIX-wieczna chałupa z Lipnicy Małej oraz budynki gosp. Solawy z lat '40 XX w. z Zubrzycy Dolnej. Wewnątrz ekspozycja dot. krawiectwa
  12. BACÓWKI – szałas pasterski mieszczący ekspozycję dotyczącą gospodarki pasterskiej
  13. CHAŁUPA ANNY PAWLAK z Piekielnika, 2. poł XIX w., w środku ekspozycja dot. stolarstwa i snycerstwa
  14. CHAŁUPA ŚWIETLAKA z Zubrzycy Górnej z lat '40 XX w., obecnie pomieszczenia dla zajęć edukacyjnych
  15. CHAŁUPA JOANNY MONIAK z Zubrzycy Górnej z 1. poł. XX w., obecnie pomieszczenia dla zajęć edukacyjnych
  16. CHAŁUPA MIRAJA z Jabłonki – jednobudynkowa, kryta częściowo słomą, tzw. kicokami, w środku wystrój z 2 poł. XX w.
  17. ZAGRODA CZARNIAKÓW z Zubrzycy Górnej z 1930 r. prezentująca typ zagrody częściowo zamkniętej. Obecnie pomieszczenia dla zajęć edukacyjnych
  18. SZKOŁA z Lipnicy Wielkiej, z 2 poł. XIX w., zawiera jedną izbę lekcyjną, kancelarię oraz izbę mieszkalną
  19. ZAGRODA ZĄZLA z Podwilka, XIX/XX w., wewnątrz ekspozycja dot. szewstwa oraz wyposażenie z poł. XX w.   
  20. ZAGRODA MAŁYSÓW z Chyżnego – 2 poł. XIX w., kryta kicokami, w środku wyposażenie z 1. poł. XX w.
  21. ZAGRODA MISIŃCÓW zachowana in situ chałupa (XIX/XX w.) wraz z studnią, piwnicą, stodołą i kuźnią.  W 1938 r. gościł tutaj młody Karol Wojtyła pracujący przy budowie drogi na przeł. Krowiarki i właśnie jemu poświęcona jest ekspozycja
  22. AMFITEATR
  23. KOŚCIÓŁ pw. MATKI BOŻEJ ŚNIEŻNEJ – zbudowany w 1. poł. XVII w. pierwotnie pełnił rolę kaplicy dworskiej, która następnie została rozbudowana  Wewnątrz oprócz późnobarokowych ołtarzy możemy oglądać chór ozdobiony płaskorzeźbami ludowego twórcy Józefa Wrony
  24. CHAŁUPA FRANCISZKA KOTA z Zubrzycy Górnej z 1869 r. – klasyczny przykład budownictwa Orawy z wyposażeniem oddającym życie średnio zamożnej rodziny w 2. poł. XIX w.  
  25. FOLUSZ z Łopusznej z XIX w.  zakład przemysłu chłopskiego, gdzie folowano - spilśniano materiał tworząc sukno - filc
  26. TARTAK z Łopusznej z 1. poł. XIX w z tzw. wałaską – kołem podsiębiernym napędzającym mechanizm z jedną piłą
  27. KUŹNIA – XIX w. z Zubrzycy Górnej z całym wyposażeniem
  28. MŁYNOTARTAK – kopia XIX-wiecznego zespołu przemysłu wiejskiego z Chyżnego z oryginalnie zachowanym wyposażeniem młyna wodnego oraz tartakiem
  29. BIAŁA KARCZMA – przeniesiona z Podwilka, obecnie przeznaczona na działania edukacyjne i wystawy czasowych
  30. ZAGRODA BIEDNIACKA – k. XIX w., przeniesiona z Podszkla i ukazująca warunki bytowe najuboższych gospodarzy
  31. DZWONNICA  – zwana "loretańską", przeniesiona z przysiółka Zimna Dziura