Z głębokim żalem żegnamy Grażynę Herzig-Wolską - dyrektorkę naszego muzeum w latach 1981–1993.

Z oddaniem i zaangażowaniem pracowała na rzecz rozwoju naszej placówki. Z jej inicjatywy rozpoczęto prace nad powiększeniem terenu parku etnograficznego, pozyskiwano nowe obiekty do zbiorów oraz nawiązano współpracę ze środowiskami artystycznymi i naukowymi. W tym czasie organizowano plenery malarskie, działał Teatrzyk Dziecięcy „Kubuś Orawiocek” prowadzony przez Janusza Kaczorowskiego, a także odbywały się „Spotkania Orawskie”, które zaowocowały publikacją pod redakcją prof. Czesława Robotyckiego. Był to również okres wielu innych ważnych inicjatyw i działań na rzecz rozwoju muzeum oraz popularyzacji kultury Orawy.

Pamięć o Niej, ostatniej stałej mieszkance muzealnej Białej Karczmy, na długo pozostanie we wspomnieniach mieszkańców Zubrzycy Górnej oraz wszystkich związanych z naszym muzeum.

Uroczystości pogrzebowe odbędą się w Sali Pożegnań na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie w dniu 13 marca 2026 r. (piątek) o godz. 11.00.

Rodzinie i Bliskim składamy wyrazy głębokiego współczucia.

Dyrekcja i Pracownicy Muzeum - Orawskiego Parku Etnograficznego w Zubrzycy Górnej

Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej wraz z Orawskim Oddziałem Związku Podhalan w Jabłonce zapraszają na cykliczne spotkanie w Czarnej Karczmie na terenie zubrzyckiego skansenu. W sobotę, 14 lutego 2026 roku, o godzinie 17.00 wspólnie przywrócimy dawny zwyczaj skubarek, czyli tradycyjnego darcia pierza.

Skubarki były niegdyś ważnym elementem życia codziennego na Orawie. Przy niemal każdej zagrodzie hodowano gęsi, a opieka nad nimi należała do pierwszych obowiązków dzieci. Z ptactwa pozyskiwano mięso, tłuszcz, pióra oraz kłącze wykorzystywane do wyrobu szczotek i mioteł, a pierze służyło do wypełniania poduszek i pierzyn. Z jego przygotowaniem wiązały się właśnie skubarki, zwane w różnych miejscach także párackami lub pruckami.

Gospodyni zapraszała sąsiadki od chałupy do chałupy, przygotowywała izbę i poczęstunek. Dziewczęta spotykały się przy wspólnej pracy, snując opowieści, żartując, plotkując i śpiewając. Po zakończeniu darcia pierza porządkowano izbę, oddzielano kłącze, meszek i pióra, a następnie zasiadano do stołu. Czekało na uczestników drożdżowe ciasto – pampuch lub zawijaniec – oraz herbata z suszonych owoców leśnych, jabłek, a czasem nawet z głogu.

Zdarzało się, że wieczorem do zabawy dołączali kawalerowie. Skubarki stawały się wówczas okazją do tańca, śpiewu i wspólnej zabawy przy muzyce, trwającej do późnych godzin nocnych. Długie zimowe wieczory sprzyjały takim spotkaniom, które nie tylko integrowały społeczność, ale też pozwalały zacieśniać relacje sąsiedzkie.

Pierze i meszek pozyskane podczas skubarek miały ogromne znaczenie – to z nich powstawały ciepłe kołdry i poduszki, stanowiące ważny element posagu. Trudno było dawniej wyobrazić sobie zamążpójście bez malowanej skrzyni, w której znajdowała się pierzyna i cztery zogłówki.

Dziś, gdy hodowla gęsi i kaczek w obejściach jest rzadkością, chcemy w ten sposób przypomnieć, jak wyglądało życie dawnej wsi oraz jak ważną rolę pełniły bezpośrednie spotkania międzyludzkie — znaczące wtedy i wciąż aktualne dziś.

Zdjęcie na plakacie pochodzi ze zbiorów rodzinnych Anny Belicy: Skubarki, od lewej Anna Świetlak, Małgorzata Płaciak, Irena Pawlak i Joanna Joniak, lata 70. XX w. Fotografia opublikowana w: Skondeś ty, cyjześ ty? Dziedzictwo Zubrzycy Dolnej zawarte na starych fotografiach, Instytut Rozwoju Orawy, Zubrzyca Dolna 2023.

Patronat medialny nad wydarzeniem objęli: podhale24.pl, malopolskaonline.pl, kulturapodhala.pl, podhaleregion.pl oraz Tygodnik Podhalański (24tp.pl).

W okresie ferii zimowych (dla wszystkich województw) w muzeum odbywają się codzienne o godz. 10.00 i 12.00 zajęcia edukacyjne wg harmonogramu:

• poniedziałek: "Pasterstwo na Orawie - Heródkowe skrzypce" - 18zł/os;
• wtorek: „Nie święci garnki lepią” - 25 zł/os;
• środa: "Od wełenki do filcu” - 25 zł/os;
• czwartek: "Makatki w izbie u babki” - 30 zł/os;
• piątek: "Orawskie skrzynie na skarby” - 30 zł/os;

• weekend: wybrane warsztaty: "Od wełenki do filcu", "Makatki w izbie u babki” lub "Orawskie skrzynie na skarby” – decyduje grupa.

Dodatkowo polecamy zwiedzanie z przewodnikiem: 120 zł + bilety wstępu (grupa do 30 osób, obowiązuje wcześniejsza rezerwacja) lub zwiedzanie indywidualne z darmową aplikacją (bilety wstępu wg cennika).

Informujemy, że w trakcie ferii zimowych nasze muzeum czynne codziennie w godzinach 9.00 - 15.00 (w poniedziałki dzień bezpłatny - zwiedzanie spacerowe).

Muzeum - Orawski Park Etnograficzny realizuje transgraniczny projekt pn. Z duchem czasu. Projekt jest wspólną inicjatywą instytucji kultury z Polski i Słowacji, której celem jest zwiększenie dostępności oraz atrakcyjności muzeów typu skansenowskiego na polsko-słowackim pograniczu. Projekt odpowiada na współczesne potrzeby odbiorców kultury, łącząc ochronę dziedzictwa kulturowego z nowoczesnymi rozwiązaniami w zakresie dostępności, cyfryzacji i edukacji.

Projekt jest realizowany przy wsparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach programu Interreg Polska – Słowacja 2021-2027.

Całkowita wartość projektu to 5 414 346,99 EUR, kwota dofinansowania z UE: 3 375 380,03 EUR.

Cele projektu

Celem głównym projektu jest zwiększenie społecznej dostępności oferty kulturalnej muzeów skansenowskich pogranicza polsko-słowackiego dla różnych grup odbiorców, w tym osób o szczególnych potrzebach.

Cele szczegółowe to poprawa dostępności fizycznej, cyfrowej oraz informacyjno-komunikacyjnej, podniesienie jakości obsługi zwiedzających i stworzenie nowoczesnych standardów świadczenia usług, wzmocnienie obecności kultury ludowej pogranicza w przestrzeni cyfrowej, wspólna popularyzację materialnego i niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz rozwój trwałej współpracy transgranicznej instytucji kultury.

Zakres działań

W ramach projektu realizowane są m.in.:

• budowa i rekonstrukcja punktów obsługi zwiedzających wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu,
• wyposażenie nowych i zmodernizowanych obiektów w sprzęt informacyjny, wystawienniczy, multimedialny oraz rozwiązania poprawiające dostępność,
• szkolenia pracowników muzeów w zakresie zarządzania, kompetencji cyfrowych oraz dostępności,
• digitalizacja unikalnych obiektów związanych z tradycyjnym rzemiosłem ludowym i ich prezentacja na wspólnej, dostępnej stronie internetowej,
• organizacja wspólnych wydarzeń popularyzujących dziedzictwo kulturowe, takich jak warsztaty, wystawy plenerowe, konferencja, stanowiska ekspozycyjne oraz filmy promujące lokalnych rzemieślników.

Rezultaty projektu

Realizacja projektu przyniesie wymierne efekty, w tym:

• objęcie wsparciem obiektów kulturalnych i turystycznych,
• realizację wspólnych transgranicznych wydarzeń kulturalnych,
• digitalizację kilkuset obiektów dziedzictwa kulturowego wraz z prezentacją w sieci,
• udział publiczności w atrakycjnych wydarzeniach transgranicznych i wzrost liczby odwiedzających obiekty objęte wsparciem,
• pogłębienie i utrzymanie współpracy instytucji kultury pogranicza polsko-słowackiego.

Grupy docelowe

Projekt skierowany jest do szerokiego grona odbiorców: dzieci i młodzieży, osób dorosłych i seniorów, turystów krajowych i zagranicznych, społeczności lokalnych i regionalnych, mieszkańców pogranicza, miłośników historii i kultury ludowej, artystów i twórców, osób o szczególnych potrzebach.

Okres realizacji

Projekt realizowany jest w okresie od 1 stycznia 2026 r. do 30 listopada 2027 r.

Partnerzy projektu

Partnerami projektu są:

• Muzeum Ziemi Sądeckiej w Nowym Sączu - https://muzeum.sacz.pl,
• Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach - www.muzeum.gorlice.pl,
• Slovenské národné muzeum - https://www.snm.sk, 
• Oravské Múzeum Pavla Országha Hviezdoslava v Oravským Podzámoku - https://www.oravskemuzeum.sk

Muzeum – Orawski Park Etnograficzny w Zubrzycy Górnej jako Partner Wiodący odpowiada za koordynację projektu i prawidłową realizację we współpracy z partnerami z Polski i Słowacji.

Ponadto w ramach projektu Muzeum-OPE:

• wybuduje i wyposaży nowy punkt obsługi zwiedzających w Zubrzycy Górnej wraz z infrastrukturą techniczną i zagospodarowaniem terenu (strefy informacyjne, wystawiennicze, gastronomiczne i sanitarne, z uwzględnieniem potrzeb osób o szczególnych potrzebach)
• organizuje konferencję podsumowującą projekt, prezentującą jego efekty i dobre praktyki w kontekście idei Nowego Europejskiego Bauhausu,
• uczestniczy w digitalizacji dziedzictwa kulturowego oraz we wspólnych wydarzeniach popularyzujących kulturę ludową pogranicza polsko-słowackiego.

Zachęcamy do śledzenia postępów w realizacji projektu na stronie muzeum, stronach partnerów i w mediach spłecznościowych.